وقتی پا روی گاز می‌رود و به‌جای شتاب یکنواخت، ماشین تکان می‌خورد و می‌لرزد، اولین چیزی که به ذهن می‌رسد این است که مشکل از کجاست؟ ریپ زدن هنگام گاز دادن یکی از آزاردهنده‌ترین حالت‌های خودرو است، چون معمولا در سبقت، در سربالایی یا در تقاطعی که باید سریع حرکت کنید، اتفاق می افتد. این حالت با ریپ زدن درجا تفاوت دارد، چون هنگام گاز دادن موتور زیر بار بیشتری قرار می‌گیرد و ضعف سیستم جرقه یا سوخت‌رسانی ممکن است واضح‌تر خودش را نشان دهد. در این مقاله علت‌های ریپ زدن ماشین هنگام گاز دادن را بررسی می‌کنیم.
ریپ زدن ماشین چیست؟
ریپ زدن زمانی اتفاق می‌افتد که احتراق در یکی یا چند سیلندر درست انجام نشود و موتور در نتیجه دچار لرزش، تکان و افت لحظه‌ای قدرت شود. اگر این مشکل هنگام گاز دادن دیده شود، سیستم جرقه‌زنی، سوخت‌رسانی، سنسورها و بخش‌های مکانیکی موتور باید بررسی شوند. علت ریپ زدن به یکی از چهار بخش سوخت‌رسانی، جرقه‌زنی، سنسورها یا قسمت‌های مکانیکی موتور برمی‌گردد. برای پیدا کردن ایراد باید علائم خودرو را بررسی کرد تا مشخص شود مشکل از کدام بخش شروع شده است.
تفاوت ریپ زدن، کپ کردن و خفه کردن ماشین
بسیاری از رانندگان ریپ زدن، کپ کردن و خفه کردن ماشین را بطور کلی می‌گویند و به همین دلیل تعمیرکار مسیر اشتباهی را برای عیب‌یابی انتخاب می‌کند. در ادامه به تفاوت این 3 پرداخته ایم.
کپ کردن
کپ کردن به معنای مکث و تاخیر کوتاه بعد از فشار دادن پدال گاز است. موتور انگار برای یک لحظه جواب نمی‌دهد و بعد دوباره شتاب می‌گیرد.
ریپ زدن
ریپ زدن تکان‌های پی‌درپی و احتراق نامنظم است که با لرزش محسوس همراه است.
خفه کردن ماشین
خفه کردن ماشین به افت شدید و ناگهانی قدرت موتور گفته می‌شود که بیشتر به‌خاطر نرسیدن هوا یا سوخت کافی به سیلندرها اتفاق می‌افتد و در موارد شدید باعث خاموشی موتور می شود.
مهم ترین دلایل ریپ زدن ماشین هنگام گاز دادن
1. خرابی سنسور دریچه گاز TPS
سنسور دریچه گاز یا TPS وظیفه دارد میزان باز شدن دریچه گاز را به ECU اطلاع دهد تا کامپیوتر خودرو بداند دقیقا چه مقدار سوخت و هوا باید وارد موتور شود. علامت‌های اصلی خرابی TPS شامل تاخیر در واکنش به گاز دادن، نوسان دور موتور در حالت درجا و روشن شدن چراغ چک است.
- افت فشار ریل سوخت و خرابی رگلاتور
وقتی رگلاتور فشار سوخت دچار نشتی یا فرسودگی شود، فشار لازم برای پاشش یکنواخت سوخت در دور بالا تامین نمی‌شود و موتور دقیقا در لحظه نیاز به سوخت بیشتر دچار ریپ زدن می‌شود.
- ضعف پمپ بنزین و کثیفی صافی بنزین
پمپ بنزین ضعیف‌شده در دور پایین مشکلی ایجاد نمی‌کند، اما به‌محض اینکه راننده گاز می‌دهد و نیاز به سوخت بیشتر می‌شود، پمپ نمی‌تواند فشار کافی تولید کند.
4. کثیفی انژکتور و سوزن انژکتور
انژکتور کثیف سوخت را به‌صورت یکنواخت نمی تواند پاشش کند و همین اختلال در پاشش باعث احتراق ناقص و ریپ زدن موتور می‌شود.
5. شمع، وایر و کویل فرسوده
زیر بار گاز دادن، نیاز به جرقه قوی‌تر افزایش پیدا می‌کند و اگر شمع، وایر یا کویل فرسوده باشند، جرقه لازم برای احتراق کامل تامین نمی‌شود. به همین دلیل ریپ زدن در دنده یک و دو، جایی که موتور بیشترین فشار را تحمل می‌کند، محسوس‌تر است.
6. فیلتر هوا و دریچه گاز کثیف به همراه بنزین بی‌کیفیت
فیلتر هوای بسیار کثیف یا تجمع رسوب روی دریچه گاز جریان هوای ورودی را مختل می کند و در بعضی خودروها باعث کپ کردن، افت شتاب یا ریپ زدن هنگام گاز دادن می‌شود. رسوبات روی دریچه گاز در اثر ترکیب بخارات روغن و آلودگی‌های ورودی به مرور ایجاد می‌شوند و عملکرد دریچه را تحت تاثیر قرار می دهند. اگر مشکل بعد از سوخت‌گیری از یک جایگاه خاص شروع شده باشد، کیفیت سوخت باید در کنار سایر عوامل بررسی شود.
علت ریپ زدن هنگام گاز دادن در شرایط مختلف
ریپ زدن در دنده یک و دو هنگام گاز دادن
در دنده‌های پایین، موتور هنگام شتاب‌گیری تحت بار بیشتری قرار می‌گیرد و ضعف سیستم جرقه‌زنی یا سوخت‌رسانی در این شرایط راحت‌تر خود را نشان می‌دهد. چون در این شرایط موتور به گشتاور بیشتری نیاز دارد، راننده این حالت را هنگام شروع حرکت از پشت چراغ قرمز یا شتاب‌گیری پس از تعویض دنده بیشتر احساس می‌کند.
ریپ زدن در دور موتور پایین
ریپ زدن در دور پایین با نشتی در مسیر هوای ورودی یا منیفولد مرتبط است. اگر همراه با ریپ زدن صدای مکش از اطراف منیفولد شنیده می‌شود، شلنگ‌ها، واشرها و اتصالات این بخش باید بررسی شوند.
ریپ زدن در سربالایی هنگام گاز دادن
در سربالایی، موتور برای حفظ سرعت و شتاب به توان بیشتری نیاز دارد و ایرادهایی که در شرایط عادی کمتر مشخص هستند،خودشان را نشان می دهند که ضعف پمپ بنزین، مشکل سیستم جرقه‌زنی یا کاهش کمپرس یکی از سیلندرها باعث تشدید ریپ زدن در این شرایط می‌شود.
ریپ زدن ماشین دوگانه‌سوز روی گاز CNG
در خودروهای دوگانه‌سوز، ریپ زدن روی CNG بیشتر به تنظیم نبودن انژکتورهای گاز یا فاصله نامناسب شمع مربوط است و چون شرایط احتراق گاز با بنزین تفاوت دارد، تنظیم دقیق سیستم سوخت‌رسانی و جرقه‌زنی اهمیت بیشتری پیدا می‌کند.
ریپ زدن بعد از شستن موتور
اگر ریپ زدن بلافاصله بعد از شست‌وشوی موتور شروع شده، کویل، وایرها و سوکت‌های سیستم جرقه‌زنی را از نظر رطوبت بررسی کنید و اگر مشکل حل نشد، اتصالات و سیستم جرقه‌زنی را بررسی کنید.
ریپ زدن اول صبح و در هوای سرد
اگر ریپ زدن بیشتر در استارت سرد و دقایق اول روشن شدن خودرو دیده می‌شود، سیستم کنترل هوای دور آرام را بررسی کنید و در خودروهای مجهز به استپر، کثیفی یا خرابی این قطعه را هم در نظر بگیرید، چون این ایراد با گرم شدن موتور گاهی کمتر می‌شود.
کدام سنسورها باعث ریپ زدن هنگام گاز دادن می‌شوند؟
چند سنسور در عملکرد موتور و تنظیم سوخت و جرقه نقش دارند و خرابی هر کدام علائم خاصی ایجاد می‌کند.
| سنسور | وظیفه اصلی | علامت خرابی |
| MAF (دبی‌سنج هوا) | اندازه‌گیری میزان هوای ورودی به موتور | افت قدرت هنگام گاز دادن، مصرف بالا |
| MAP (سنسور فشار منیفولد) | اندازه‌گیری فشار هوا در منیفولد | ریپ زدن در دور پایین، دور نامنظم |
| TPS (سنسور دریچه گاز) | اعلام میزان باز بودن دریچه گاز به ECU | تاخیر در پاسخ گاز، نوسان دور |
| سنسور اکسیژن | کنترل نسبت هوا به سوخت خروجی از اگزوز | افزایش مصرف سوخت، ریپ زدن مداوم |
| سنسور دور موتور (کرنک) | تعیین زمان دقیق جرقه و سوخت‌رسانی | خاموشی ناگهانی، ریپ زدن شدید |
| سنسور ناک | تشخیص کوبش غیرعادی در سیلندر | کاهش قدرت، ریپ زدن حفاظتی |
روش عیب‌یابی قدم‌به‌قدم ریپ زدن هنگام گاز دادن در خانه
- بررسی وضعیت ظاهری شمع‌ها و رنگ الکترود
- بازبینی فیلتر هوا و تمیز یا تعویض آن
- بررسی فیلتر بنزین و زمان تعویض
- تمیزکاری دریچه گاز با اسپری مخصوص
- تست کویل
- اندازه‌گیری فشار پمپ بنزین
- اتصال دستگاه دیاگ و بررسی کدهای خطا
چطور از ریپ زدن جلوگیری کنیم؟
- انجام سرویس های دوره ای خودرو فراموش نشود.
- فیلتر هوا و فیلتر بنزین را در زمان مناسب عوض کنید.
- شمع‌ها و سیستم جرقه‌زنی را بررسی کنید.
- باک را برای مدت طولانی نزدیک به خالی نگه ندارید.
- سوخت‌گیری از جایگاه‌های معتبر انجام شود.
چه زمانی باید فوری به تعمیرگاه برویم؟
اگر چراغ چک موتور به‌صورت چشمک‌زن روشن شود، این نشانه‌ای جدی است و باید هر چه سریع‌تر به تعمیرگاه مراجعه کنید. بوی بنزین در داخل کابین، خروج دود سیاه یا آبی از اگزوز و افت شدید و ناگهانی قدرت موتور از علائمی هستند که نباید نادیده گرفته شوند، چون ادامه رانندگی در این شرایط منجر به آسیب جدی‌تر در موتور یا کاتالیزور می‌شود.
جمع‌بندی
ریپ زدن هنگام گاز دادن یک علت ثابت ندارد و باید شرایط بروز آن را کنار علایم دیگر بررسی کرد. اینکه ماشین چه زمانی ریپ می‌زند، سرنخ خوبی برای پیدا کردن ایراد است. دنده پایین، سربالایی و استارت سرد هر کدام مسیر عیب‌یابی متفاوتی دارند. عیب‌یابی قدم‌به‌قدم و شروع از موارد ساده‌تر، در وقت و هزینه صرفه‌جویی می‌کند. کسانی که می‌خواهند دانش عیب‌یابی حرفه‌ای این حوزه را از پایه یاد بگیرند، می‌توانند از آموزشگاه نوین البرز ثبت نام کنند.
سوالات متداول
آیا بنزین سوپر مشکل ریپ زدن را حل می‌کند؟
بنزین سوپر فقط در مواردی که علت مشکل کیفیت پایین سوخت باشد، مشکل را حل می کند. اگر علت ریپ زدن سنسور، شمع یا پمپ بنزین باشد، تعویض نوع بنزین مشکل را برطرف نمی‌کند.
آیا رانندگی با ماشین ریپ‌زن خطرناک است؟
بله، چون افت ناگهانی قدرت در لحظه سبقت یا عبور از تقاطع خطرساز است و ادامه رانندگی با این وضعیت به قطعات دیگر موتور آسیب می‌رساند.
فرق ریپ زدن در ماشین اتومات و دنده‌ای چیست؟
در خودروی دنده‌ای، ریپ زدن با تکان‌های محسوس در دنده‌های پایین همراه است ولی در گیربکس اتومات این مشکل با تاخیر در تعویض دنده یا لرزش نرم‌تر خودش را نشان می دهد.
چرا بعد از گاز دادن ماشین خاموش می‌شود؟
خاموش شدن بعد از گاز دادن شانه مشکل شدیدتر در سنسور دور موتور یا افت شدید فشار سوخت است و نباید نادیده گرفته شود، چون این حالت در شرایط رانندگی خطر ایجاد می کند.
